25 jubileum

“De telers die 25 jaar geleden startten met MPS, deden dat uit overtuiging. Zij wilden zélf duurzaam bloemen of planten produceren. Omdat ze zich verantwoordelijk voelden voor het milieu en hun mensen. Of omdat ze al voorzagen dat de vraag vanuit de markt naar duurzame producten zou stijgen. Zij wilden zich onderscheiden en misschien een paar centen extra beuren. Een milieuregistratiesysteem was destijds zijn tijd ver vooruit”, schetst Dirk Hogervorst, tijdelijk CEO van MPS.

Later voegde zich een nieuwe categorie bij hen: telers die inzagen dat ze wel moesten, omdat afnemers steeds vaker duurzame producten eisen. Ook zij kozen zélf voor registratie en certificering omdat het hen zinvol en noodzakelijk leek.

5.000 klanten
Zo is MPS gegroeid naar circa 5.000 klanten wereldwijd. De zorgvuldig opgebouwde registratieschema’s helpen daarbij. Hogervorst: “Maar het is niet alleen het certificaat dat telers trok en trekt. Met de verzamelde gegevens kunnen zij hun bedrijf verbeteren en ze kunnen hun bedrijf vergelijken met andere kwekerijen met dezelfde producten en productieomstandigheden. Zo kunnen ze efficiënter produceren.”

Duurzaamheid standaard
Een recent besluit van Royal FloraHolland bracht een stroomversnelling teweeg: vanaf 2021 verplicht de veiling vrijwel al zijn aanvoerders tot milieuregistratie. Reden? De maatschappij verandert. Retail en consumenten vinden dat een bewezen duurzame bedrijfsvoering vanzelfsprekend moet zijn; het is een voorwaarde om überhaupt te mogen leveren.

Toegankelijkheid troef
Dit besluit van de veiling betekent dat circa 3.500 aanvoerders, uit Nederland en het buitenland, een stap moeten zetten waarvoor ze eerder uit eigen beweging niet gemotiveerd waren. MPS bereidde zich in 2020 voor op die nieuwe doelgroep en op de uitbreiding van de markt.

Toegankelijkheid is troef in de nieuwe opzet. Het registratiesysteem is vereenvoudigd en data invullen kan sinds augustus ook op smartphone of tablet. Nieuwe ICT zorgt dat MPS de groeiende stroom vragen goed aankan en tegelijk goed bereikbaar blijft. Er is een nieuwe tariefstructuur, met lagere tarieven, ook voor bestaande klanten. “Dat lukt nu, omdat we dankzij de nieuwe technologie en de verwachte toestroom van klanten efficiënter kunnen werken”, zegt Hogervorst.

‘We registreren al lang’, was een van de argumenten die Miltenburg tegenkwam tijdens de ledensessies in het land. “Telers zijn inderdaad verplicht bijvoorbeeld hun middelengebruik te registreren volgens de wettelijke voorschriften. Maar dat is niet digitaal en ook te beperkt, en wordt niet met regelmaat gecontroleerd”, zegt Miltenburg. Deze registraties helpen niet bij het verbeteren van de teelt en bovendien vraagt de markt meer. “Ik vind het jammer als telers zeggen ‘de handel wordt ook niet verplicht om alleen maar gecertificeerd duurzaam in te kopen, dus dan begin ik niet aan zo’n duurzaamheidscertificaat’. Kom op, we moeten wel als we bloemen en planten willen blijven verkopen. Als je vastlegt wat je doet, dat laat controleren en daar transparant over bent, kun je laten zien dat je duurzaam teelt. Zo nemen wij als coöperatie de leidende rol. De handel volgt vanzelf.”

Beginnen bij begin
Na twee jaar voorbereiding gaat de handhaving van de verplichting op digitale milieuregistratie in voor de eerste groep aanvoerders. Na de milieuregistratie volgt de certificering, bijvoorbeeld MPS-ABC. “We beginnen bij de basis.” Een vervolg met MPS-GAP of GLOBALG.A.P. ligt voor de hand, omdat grote exporteurs en handelsbedrijven, verenigd in het Floriculture Sustainability Initiative (FSI), dat eisen.

Concurrentie
Twee jaar werd gesproken met de leden. Een belangrijk punt van kritiek was de ‘gedwongen winkelnering’. “Daarom hebben we vanuit Royal FloraHolland gestimuleerd dat er meer keuzevrijheid kwam. Ook GLOBALG.A.P. biedt nu een vergelijkbaar milieucertificaat aan.”

Bijzonder, want sinds 2019 is Miltenburg namens Royal FloraHolland bestuurslid bij MPS. “Meer concurrentie is ook voor MPS goed. Zonder een keuze zouden minder telers ervoor voelen naar MPS te stappen. MPS kan die concurrentie aan, met 25 jaar ervaring in de internationale sierteelt heeft het de zaken goed op orde. Maar we merkten tijdens de ledensessies dat MPS er vooral bij kleinere bedrijven niet altijd goed op stond en het is belangrijk daarnaar te luisteren.”

Inmiddels heeft MPS gewerkt aan verbetering op een aantal punten. De prijs voor de milieuregistratie in het eerste jaar is losgekoppeld van het certificeringstarief, dat fors verlaagd is. En ook op betere informatievoorziening en service naar klanten is flink ingezet. “Ook komend jaar zullen we blijven zoeken naar oplossingen om kleinere bedrijven nog meer tegemoet te komen. Daar komt mijn ervaring uit het verleden van pas. In de twintig jaar dat ik werkte voor Douwe Egberts heb ik het ontstaan van certificering voor kleine koffieboeren met de organisatie UTZ Certified meegemaakt.“ En de kritiek over de dubbele petten die ze soms te horen krijgt? “Als mijn twee petten een probleem zijn, dan lever ik er eentje in. Maar ik ben volkomen transparant en ik zit er voor de inhoud: telers kunnen dan vooral baat hebben bij die dubbele positie.”

“Retailers hebben geen tijd en kennis zich in de bulk duurzaamheidslabels te verdiepen, dus die stellen eigen eisen. Ngo’s volgen de sector kritisch en leggen soms de vinger op de zere plek. En ook consumenten stellen steeds hogere eisen aan de herkomst van producten. Tegelijkertijd is het goed dat er meerdere keurmerken bestaan, want elk lokaal keurmerk heeft eigen specialismes en biedt zo toegevoegde waarde aan teler en markt”, begint Jeroen Oudheusden, directeur van Floriculture Sustainability Initiative (FSI).

Twee opdrachten
FSI kreeg bij oprichting twee opdrachten rond certificering:

• Opdracht 1: uitzoeken waar die zestig duurzaamheidslabels voor staan en zorgen dat ze transparant en vergelijkbaar zijn.
• Opdracht 2: toetsen of de certificeringen voldoen aan gestelde eisen op gebied van internationale wetgeving en verdragen.

Mandje van standaarden
“We hebben certificeringsinstellingen gevraagd hun labels te laten toetsen aan de internationale standaarden. Dat was best spannend. Maar het was ook heel mooi om te zien dat alle belangrijke sectorschema’s hieraan hebben meegewerkt. Uiteraard voldoet MPS met MPS-GAP en MPS-SQ al sinds het begin aan de FSI-eisen. Zij zijn opgenomen in de ‘FSI Basket of Standards’. Het mooie van dit ‘mandje’ is dat bijvoorbeeld inkopers niet meer alle specifieke labels hoeven te kennen. Ze kunnen de standaarden in het FSI-mandje als referentie gebruiken. Sinds kort is dat ook op de veilingklokken zichtbaar”, vertelt Oudheusden.

Meer dan een label
“‘Zonder duurzaamheid geen toekomst’ is een gevleugelde uitspraak geworden. Certificering is daar een belangrijk middel bij, maar nooit een doel op zich. Telers die MPS-gecertificeerd zijn, kunnen aantonen dat ze werk hebben gemaakt van verduurzaming. MPS helpt via innovatieve schema’s en een online registratietool om gezamenlijk als sector steeds duurzamer te worden. Dankzij MPS-certificeringen kunnen telers aantonen dat ze aan markteisen voldoen en ook hoe ze al jaren de milieu-impact verlagen”, zegt Oudheusden.

“MPS is daarmee ook meer dan een alleen een label. Het is super om te zien dat de MPS-mensen binnen FSI, maar ook daarbuiten, al 25 jaar een belangrijke rol spelen bij het verbinden van partijen in de keten. Door mensen met elkaar te laten samenwerken, ontstaat er vertrouwen, de onmisbare basis onder verdere verduurzaming van de siertteeltsector.”

65 leden verduurzamen samen. Bij FSI zijn inmiddels 65 retailers, telers, handelaren, ngo’s en telersverbanden aangesloten. Zij leggen zich samen toe op verduurzaming en FSI is daarmee wereldwijd het grootste duurzaamheidsinitiatief in de sierteelt. Voor 2020 is de doelstelling 90 procent van al hun sierteeltproducten duurzaam te produceren en verhandelen. De meeste retailleden en telers hebben die doelstelling gehaald en ook de handelspartijen zijn op de goede weg.

“De ketens aan wie wij willen leveren, willen echt een schoon product. Het is de reden waarom we ook met MPS-ProductProof zijn begonnen. Om aan te tonen dat de middelen die zij op de zwarte lijst hebben staan bij ons niet gebruikt worden. We gebruiken sowieso nog maar een keer of vijf, zes per jaar iets van chemie. Over een hogere prijs praten tuincentra en supermarkten niet. Het gaat gewoon tegen daghandelsprijzen”, zegt Raadschelders. Het 6 hectare grote varenbedrijf, verdeeld over twee locaties in De Kwakel en Zevenhoven, produceert varens voor markten in en buiten Europa. De hoofdmoot gaat naar tuincentra, maar ook naar bouwmarkten, groothandels en cash & carry’s.

Oplossingen aandragen
Raadschelders: “Het voordeel dat wij van al die keurmerken hebben, is dat we kritisch naar ons bedrijf kijken. Waar kunnen we het nog beter doen, waar kunnen we nog met minder water of gewasbescherming toe? Dat scheelt ook simpelweg geld. Ik bel ook wel met MPS als we terugzakken in een score. Dan helpen ze me uitzoeken waar dat aan ligt.”

Echt schoon
“Soms vraag ik me wel af of elke vraag over voorraadbeheer, hygiëneprotocollen of andere punten in het certificeringsschema echt nodig is. Het moet wel haalbaar zijn”, vertelt Raadschelders. Als het gaat om middelengebruik, verpakkingen, water of energie kijkt Raadschelders zelf heel nauw, dus daar is de kritische blik van MPS voor haar terecht. “We willen het milieu gewoon zo min mogelijk belasten en netjes met medewerkers omgaan. Als de markt er dan ook nog nadrukkelijk om vraagt, dan wil je die certificaten gewoon halen.”

“In uitgangsmateriaal mogen geen ziektes en plagen zitten, de zogenaamde nultolerantie. Telers willen hun teelt starten met honderd procent schoon uitgangsmateriaal, zodat zij zelf zo min mogelijk middelen hoeven te gebruiken. Toch zijn we zeven jaar geleden begonnen met proeven met Integrated Pest Management (IPM). We werken in veel van onze gewassen zoveel mogelijk met biologische bestrijding en alleen met chemische gewasbescherming als er geen biologische alternatieven zijn of het echt niet anders kan”, vertelt Manuela van Leeuwen, Phytosanitary Officer bij Dümmen Orange in De Lier. Dit bedrijf veredelt en levert wereldwijd uitgangsmateriaal voor bloemen en planten.

“De grootste belemmering voor IPM is de toelating van biologische middelen en natuurlijke vijanden. Zeker buiten Europa”

Dümmen Orange heeft wereldwijd verschillende productiefarms. Al deze locaties gebruiken MPS-ABC voor de registratie. “We verschuiven zoveel mogelijk van registratie naar schoner telen. Voor sommige gewassen zijn we inmiddels helemaal overgestapt naar IPM. Dat geldt bijvoorbeeld voor kerststerren en geraniums in Ethiopië.”

Model voor residubron
Van Leeuwen: “Ons doel is residu verderop in de keten te voorkomen. We hebben onderzocht welke middelen lang aanwezig blijven en daarvan proberen we minder te gebruiken. Dat project, het zogenaamde Chain Transparency Project, deden we samen met andere partijen, waaronder MPS en Floriculture Sustainability Initiative (FSI), dat ernaar streeft dat 90 procent van de verhandelde bloemen en planten verantwoord is geproduceerd. Een van de resultaten van dit project is een model van MPS waarmee we kunnen traceren waar residu vandaan komt.”

Vertrouwen
“Een ander resultaat is dat Dümmen Orange nu daadwerkelijk residu kan verminderen. Wat daarbij enorm helpt is de indicatie van MPS voor de schadelijkheid van middelen, MPS-MIND. We kunnen met dat systeem goed beoordelen welke middelen we binnen IPM kunnen inzetten. En of we in geval van nood beter meerdere keren een groen middel met een lage toxiciteit of één keer een oranje middel kunnen inzetten. Soms is dat laatste beter voor de overleving van bijvoorbeeld sluipwespen die witte vlieg bestrijden”, zegt Van Leeuwen.

De toxiciteit van middelen is niet in elk land gelijk. Een middel dat bijvoorbeeld schadelijk is voor waterorganismen kan in Nederland rood zijn en in het droge Oeganda groen. Van Leeuwen: “Ik vind het bijzonder hoe MPS alle beschikbare middelen voor alle landen, in elk geval de landen waar wij werken, goed heeft gecategoriseerd. Ik kan vertrouwen op die data van MPS.”

Gelukkig sloeg de afkorting MPS (wat nu staat voor More Profitable Sustainability) wel aan: MPS is intussen een bekend merk in de Duitse sierteeltindustrie. Zeiler is ook geen onbekende in de sector meer: hij bekleedt inmiddels al meer dan 35 jaar verschillende functies in de Duitse sierteeltindustrie. Hij is de algemeen directeur van de Vereniging van de Duitse groothandel en import van bloemen (Verband des deutschen Blumen- Groß- und Importhandels – BGI) en hij vertegenwoordigt de Duitse bloemen- en plantengroothandel in de rol van vicevoorzitter in de internationale koepelorganisatie Union Fleurs. Tot slot maakt hij deel uit van de economische commissie van het Duitse Ministerie van Landbouw en Voedsel.

“De sierteeltindustrie is sterk geglobaliseerd, hierdoor hebben we de verantwoording voor iedereen die waarde toevoegt aan de internationale sierteeltketen”

Aldoor raakvlakken
Zeiler kwam in zijn loopbaan in de groene branche MPS steeds tegen. “Er zijn aldoor raakvlakken geweest. Ik was van dichtbij getuige van de beginfase van MPS en zag hoe het bedrijf internationaal steeds meer bekendheid kreeg. MPS is vanwege haar roots gemaakt voor de sierteelt. De certificaten van MPS worden constant getoetst en aangepast op veranderingen in de markt. Hierdoor zijn ze de markt altijd een stap voor en kunnen bedrijven bouwen op het MPS-certificaat. Ik denk dat we de markt voor bloemen en planten met een gedeelde verantwoordelijkheid verder kunnen verbeteren.”

Echt inhoud gekregen
Duurzaamheid staat al decennia lang op de agenda van de Duitse sierteeltsector, maar heeft in de laatste jaren pas echt inhoud gekregen. “Het is daadkrachtiger geworden qua uitvoering. Eerst lag de focus vooral op het terugdringen van het gebruik van milieu belastende middelen. Nu gaat duurzaamheid over veel meer dingen: over het verminderen van de CO2-uitstoot tot het besparen van grondstoffen en het opwekken van energie uit duurzame bronnen”, vertelt Zeiler. “De sierteeltindustrie is sterk geglobaliseerd, hierdoor hebben we de verantwoording voor iedereen die waarde toevoegt aan de internationale sierteeltketen”.

Ina Reinders werkt al bijna een decennium aan het thema duurzaamheid voor de Duitse keten BLUME2000 AG. Het is de grootste Duitse bloemisterijketen, met circa 230 vestigingen en een webshop. Over drie jaar bestaat de onderneming vijftig jaar.

Reinders: “Ik begon bij BLUME2000 toen ik de masterscriptie schreef voor mijn MBA-opleiding Sustainability Management. Daaruit is zelfs mijn functie Corporate Responsibility Manager ontstaan. Dat was in een tijd waarin dit soort posities in de sierteeltsector nog helemaal niet bestonden in Duitsland.”

“Het voortdurend concurreren met jezelf én met anderen zorgt voor een continue stimulans om het nog beter te doen”

 MPS legt lat telkens hoger
“De sierteeltector ondersteunen bij verdere verduurzaming; dat vinden wij bij BLUME2000 ontzettend belangrijk. Hiervoor hebben telers een systeem nodig waarmee ze zich voortdurend kunnen blijven ontwikkelen en verbeteren. Geen checklist waarbij ze altijd dezelfde criteria afvinken”, zegt Reinders.

“MPS blijft de lat telkens hoger leggen en zorgt dus voor een continu proces van verduurzaming. Zeker bij MPS-ABC heeft de deelnemende teler de mogelijkheid om door de tijd heen inzicht te krijgen in de eigen ontwikkeling en ook de eigen prestaties te vergelijken met die van andere bedrijven. Een belangrijk element is dat een teler zich door gegevens te registreren regelmatig bewust wordt van zijn impact op het milieu. Het voortdurend concurreren met jezelf én met anderen zorgt voor een continue stimulans om het nog beter te doen.”

MPS-ABC als kerstgeschenk
“Certificering – als teler en handelaar – is altijd een hele opgave. Bovendien ziet het er voor je begint nog groter en omvangrijker uit dan het in werkelijkheid is. Ook bij tuinders ervaren we herhaaldelijk dat argumenten als tijd en geld worden gebruikt om duidelijk te maken dat certificering op dat moment even geen prioriteit heeft”, vertelt Reinders.

“Maar met teamwork gaat alles beter. Een paar jaar geleden belde de vrouw van een van onze leveranciers mij op om te vertellen dat ze na lang wikken en wegen toch met MPS-ABC wilden beginnen. Ze zei: ‘Ik neem de registratietaken van ons bedrijf over, als kerstcadeau aan mijn man!’”

Foto: Doug Cole

Voorloper in duurzaamheid
D.S. Cole Growers in Louden (New Hampshire) heeft 2 hectare kassen en 2 hectare landbouwgrond. Het bedrijf produceert jonge planten van herfst tot lente en potplanten van zomer tot herfst, en is al jaren toonaangevend op het gebied van duurzaamheid. Teler Doug Cole zag het systeem van tools ontwikkeld door MPS om telers te helpen hun milieuprestaties te verbeteren en hij was onder de indruk. “In Europa begonnen telers MPS-ABC te gebruiken”, zegt Cole. “Wij wilden hetzelfde doen. En dus deden we dat.”

Cole legt uit: “Dit systeem heeft ons enorm geholpen om onze doelen te bereiken, de lat steeds hoger te leggen en de resultaten meetbaar en verifieerbaar te maken. Hiermee kunnen telers de wereld laten zien dat ze steeds meer verduurzamen.” Een ander aspect van het MPS-ABC-systeem dat Cole aanspreekt, is het feit dat het wordt gemonitord en betrouwbare registratie heeft, waardoor er een gelijk speelveld ontstaat.

Nu ook MPS-GAP gecertificeerd
Naast MPS-ABC is Cole nu ook MPS-GAP gecertificeerd. “Daar hadden we een aantal redenen voor. Ten eerste omdat onze potplanten samen met potgrond in supermarkten werden verkocht. Het certificaat hielp ons ook met een aantal ‘gezond verstand’-eisen, zoals het noodevacuatieplan. Bovendien opende GAP onze ogen voor de noodzaak om bepaalde trainingsprocedures vast te stellen.”

De cijfers vertellen het verhaal
Deelnemers aan MPS-ABC ontvangen driemaandelijkse benchmarkgegevens en feedback over hun individuele prestaties in vijf categorieën: gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, meststoffen, energie, water en afval.

Cole legt uit: “Door metingen te doen, kunnen we precies zien wat we doen. Elk jaar analyseren we de resultaten. Zonder de MPS-systemen en -procedures zouden we dat niet zo effectief kunnen doen. MPS is daarbij uitermate behulpzaam.”

De plantenkweker heeft een teeltmanager die van nature interesse heeft in duurzame productie. Zijn advies aan andere telers is: “Als je de duurzaamheid wilt verbeteren en er een succes van wilt maken, zorg dan dat het hele team meedoet.”

Foto: Het eerste boeket met het consumentenmerk Fair Flowers Fair Plants wordt verkocht

Te vroeg
“De eerste jaren groeide FFP als kool. Veel bedrijven zagen de waarde in van een label dat consumenten vertelde dat de sector goed bezig was en waaraan consumenten ‘groene’ planten en bloemen konden herkennen”, vertelt Dinkla.

Het liep mis op een klassieke kip-ei-manier. “Winkels wilden complete FFP-boeketten. Maar het lukte niet om die samen te stellen, omdat van sommige bloemen te weinig FFP-aanbod was. Telers hadden geen zin in de extra kosten van certificering zolang de vraag niet groeide. Vandaag de dag is duurzaamheid in de sector meer ingeburgerd en is de retail dwingender als het om duurzaamheid gaat. Ik denk dat het initiatief te vroeg kwam”, zegt Dinkla. Het aantal deelnemers daalde jaar op jaar. Eind 2017 viel het doek.

Rijp voor Socially Qualified-certificering
Uit Fair Flowers Fair Plants is een wijze les te trekken: ‘keep your enemies close’. Dinkla: “We bepaalden samen met milieuorganisaties en vakbonden de standaard waaraan FFP-telers moesten voldoen op het gebied van milieu en arbeidsomstandigheden. Dat leverde pittige discussies op, maar we kwamen er altijd uit. Zo ontstond een positievere relatie tussen de tuinbouw en partijen die voorheen uitermate kritisch waren. Deze diversiteit aan partijen was niet de oorzaak dat het spaak liep. Integendeel. Het heeft de geesten in de tuinbouw rijp gemaakt voor de SQ-certificering. Voor FFP dachten Nederlandse telers bijvoorbeeld dat het wel snor zat met hun omgang met werknemers, omdat ze aan de wet voldeden. Maar er bleken veel verbeterpunten te zijn, met name in de huisvesting en lonen. Door FFP hebben telers daar oog voor gekregen.”

Certificaten helpen
De Haan: “Lemkes heeft als missie duurzame groei, dus deze droom komt vanuit de kern van ons zijn. Daarnaast zijn wij partner van grote retailketens zoals IKEA, Kingfisher en OBI. Die verwachten een schoon en sociaal verantwoord product. Ze voelen de druk vanuit de maatschappij.”

“We hebben een prachtige sector. Maar we zijn het aan onze mooie producten, aan onze leidende positie en aan onze kinderen en kleinkinderen verplicht om vol gas verder te verduurzamen”

De droom voor 2030 is nu al geworteld in de bedrijfsvoering. Het bedrijf is lid van Floriculture Sustainable Initiative (FSI). Dat betekent dat minstens 90 procent van de bloemen en planten die Lemkes verhandelt duurzaam geproduceerd moet zijn. “Onze inkopers hebben daarvoor strakke targets en in 2020 hebben we dit doel dan ook gehaald.”

Certificaten helpen handelsbedrijven bij die duurzame inkoop. Sinds 2001 kunnen telers zich laten certificeren voor MPS-GAP, het certificaat dat voldoet aan de duurzaamheidseisen van de retail. In 2018 zijn MPS-SQ, MPS-ABC en MPS-GAP opgenomen bij de keurmerken die voldoen aan de normen van FSI.

Eisen stellen
“De Nederlandse sierteeltketen levert schitterende producten, maar heeft net als elke sector zijn ‘inconvenient truth’, zijn ongemakkelijke waarheid. Het goede nieuws is dat er veel voorbeelden zijn van bedrijven die goed bezig zijn. En dat de sector als geheel op sommige fronten slagen maakt, zoals bij middelengebruik’, zegt De Haan.

“Maar het is een gefragmenteerde sector, met veel – soms kleine – bedrijven, zowel in de teelt als in de handel. Als je iedereen in de keten mee wilt krijgen naar ‘positive plants’, zul je normen moeten opleggen. MPS kan niets afdwingen. Maar als retail of veiling eisen stellen, biedt MPS veel kennis en wijsheid die telers kan helpen de nodige stappen te zetten.”

Download column Coen Dekkers

Download nieuwbrief 500e MPS GAP Deelnemer

Het certificaat is gebaseerd op de International Code of Conduct (Internationale gedragscode). De code streeft naar gelijke mensenrechten in regio’s waar de rechtsstaat wordt ondermijnd.

Samen met ngo’s zette MPS het MPS-SQ op de kaart, vooral in Afrika. “Het had veel voeten in de aarde om MPS-SQ aan de man te krijgen in landen als Kenia en Ethiopië”, aldus Theo de Groot, voormalig directeur van MPS. “Er was milieubewustzijn, maar tegelijkertijd hadden arbeiders het nakijken. We wilden de sociale omstandigheden op die kwekerijen verbeteren.”

Pionier in eerlijke handel
Een van de eerste bedrijven die MPS-SQ gecertificeerd werd, was Tropiflora Kenya, een bedrijf in snijbloemen, opgericht door Bernhard Bürgisser in 1982. Bürgisser was een pionier op het gebied van (sociale) duurzaamheid en eerlijke handel in bloemen en planten. “Goede arbeidsomstandigheden en duurzaamheid waren belangrijker voor mijn vader dan het maken van veel winst”, zegt zijn zoon Valentin Bürgisser. Bürgisser junior was van 2014 tot 2018 CEO van agrotropic, maar heeft het stokje inmiddels overgegeven aan Matthias Haudenschild. Bernhard Bürgisser overleed op 7 november jl. in het Zwitserse Weiningen na een langdurig ziekbed.

Ziekenhuis, kerk en school
In Kenia is Sher Ethiopia, de grootste rozenkwekerij ter wereld, al bijna tien jaar MPS-SQ gecertificeerd. Frans Kuipers is adviseur bij het bedrijf. “Wij geloven dat sociale voorzieningen minstens zo belangrijk zijn. Er is een ziekenhuis, kerk en een school op het terrein waar ook mensen die niet bij het bedrijf werken gebruik van mogen maken. Met de school zijn we klein begonnen, maar inmiddels telt de school meer dan 6000 kinderen. De lessen zijn gratis en worden gegeven door leraren uit Ethiopië”, zegt Kuipers. “Wij geloven dat wat je rechts geeft, je links terugkrijgt. Als je maar goed bent voor je mensen.”

Voetbalcompetitie
In 2008 heeft Sher Ethiopia een sportcomplex gebouwd voor de bevolking van Ziway. “Veel van onze inpakkers voetballen ’s middags, gaan daarna inpakken en na het inpakken gaan ze naar bed. Er zijn tientallen teams en we hebben zelfs een interne competitie.” Met de omgeving is Sher Ethiopia sowieso bewust bezig, vertelt Leen van Driel, auditor bij MPS-ECAS. “In augustus afgelopen jaar ben ik voor een audit op bezoek geweest bij de kwekerij. Er zijn veel bomen geplant, wanneer je over het terrein loopt, valt het op hoe groen het er is.”

Foto: Michelle van Dijk

Met 0,3 hectare Ornithogalum (zuidenwindlelies) liep Michelle van Dijk regelmatig tegen ongebruikelijke problemen aan. “Ik gebruik echt heel kleine hoeveelheden gewasbeschermingsmiddelen. Dat gaat met tiende grammen en milliliters. Het systeem kende alleen halve en hele grammen, dus dan vulde ik dat maar in”, lacht ze.

Toch kaartte ze dit aan bij MPS, omdat ze dacht dat meer kleine bedrijven daarmee worstelden. MPS paste daarop het systeem aan. Sinds december 2020 kunnen kleine hoeveelheden exact geregistreerd worden, zodat ook telers die heel weinig gebruiken kunnen zien of ze vooruitgang boeken.

Hoort erbij
Heeft ze iets aan de MPS-registratie voor haar eigen bedrijf? “Eerlijk? Nee. Een blik op mijn voorraadkast leert me meer. Maar dat maakt eigenlijk niet zo veel uit. Want wat ik er wel aan heb, is het inzicht dat mijn klanten via de MPS-certificering krijgen. Mijn planten gaan voornamelijk naar bloemisten en die stellen geen eisen of vragen om keurmerken, zoals IKEA of Intratuin dat wel doen. Maar ze willen wel graag weten wat ik doe. Met het MPS-A-certificaat kan ik dat laten zien”, zegt Van Dijk.

“Ik heb nooit overwogen om níet te registreren. Anno 2020 hoort het gewoon bij wat de maatschappij – de consument – van je verlangt. En ik wil zelf ook schoon produceren. Ik heb naast de kwekerij een baan als reisgids op de noordpool. Daar zie ik plastic aanspoelen. Dus mijn potten zijn van gerecycled plastic en zijn zelf ook weer honderd procent recyclebaar.”

Dertig stappen
Van Dijk is bezig ook MPS-GAP en MPS-SQ te halen. Dat MPS de tarieven verlaagt, is welkom nieuws. “Als je hier dertig stappen zet, heb je het gezien. Tot nu toe betaalde ik net zo veel als een bedrijf van 5 hectare.”

Thuis in tuinbouw
‘Je kunt het maar beter zelf organiseren dan dat het je door ambtenaren wordt opgelegd’, was de gedachte in huize Van Dijk 25 jaar geleden. “MPS komt uit de tuinbouw voort. Groei van een organisatie brengt altijd veranderingen met zich mee, maar je merkt nog steeds dat de auditoren thuis zijn in de tuinbouw. Het zijn zeker geen lui die nog nooit een plant hebben gezien voordat ze bij je binnenstappen.”

Foto: In memoriam Bernhard Bürgisser

Eind jaren negentig kreeg de handel steeds meer interesse in gecertificeerde producten. Als oprichter van agrotropic en Blume 3000 was Bernhard Bürgisser een pionier op het gebied van (sociale) duurzaamheid en eerlijke handel in bloemen en planten. Al in de jaren tachtig hield hij bij de productie rekening met het milieu en sociale omstandigheden. Het tekende zijn liefde voor de sierteeltsector.

Duurzaamheid boven winst
In 1976 richtte Bürgisser agrotropic op. Het bedrijf is de grootste importeur van Fairtrade bloemen in Zwitserland. In de jaren negentig dacht hij mee over de criteria die ervoor zorgden dat er bij de bloemenproductie niet alleen rekening wordt gehouden met het milieu, maar ook met de arbeidsomstandigheden. Mede door hem worden er nu wereldwijd bloemen verhandeld met aandacht voor mens én milieu. “Mijn vader was hiermee bezig toen nog niemand anders dat was. Goede arbeidsomstandigheden en duurzaamheid gingen boven het maken van veel winst”, zegt zijn zoon Valentin Bürgisser.

Aanpakken met data
Tropiflora Sri Lanka, een kwekerij die Bürgisser samen met lokale organisaties heeft opgericht in 1980, was een van de eerste MPS-ABC-gecertificeerde bedrijven in het buitenland. “Bürgisser vond het belangrijk om het milieuvraagstuk aan te pakken met data. Hij vond toen al dat het niet zo door kon gaan en was actief bezig mensen te overtuigen van het belang van duurzaamheid”, aldus Theo de Groot, voormalig directeur van MPS.

In 2004 ontving Tropiflora Sri Lanka van MPS de award ‘MPS Top Grower’ voor het behalen van het MPS-A-certificaat naast MPS-SQ en MPS-GAP.

Hele keten kennen
In Kenia herhaalde Bürgisser het concept, onder de naam Tropiflora Kenya. 1983 richtte hij Blume 3000 op, een verzameling van tien bloemisterijen gevestigd in Zwitserland. “Mijn vader vond het belangrijk om de hele keten te kennen, vanaf het uitgangsmateriaal tot product dat uiteindelijk in de winkel ligt. Kennis over de keten geeft de mogelijkheid om het beste product te produceren, met oog voor mens en milieu”, aldus Bürgisser junior. “Zijn visie op eerlijke handel zit diepgeworteld in de organisatie en zal blijven voortleven.”

Nuance aanbrengen
De idealen van duurzaam telen kwamen opzetten toen hij startte. Vis: “Er waren best veel telers die erg hard werkten aan minder gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Maar de buitenwereld – en zeker de rabiate milieuorganisaties – deed alsof de complete tuinbouw met gif aan het strooien was. Vooral chrysantentelers kregen ervan langs. Registreren maakt bedrijven niet milieuvriendelijker. Maar het leverde kennis op over het reële verbruik. We konden zo laten zien wat er echt gebeurde bij de telers die netjes werkten. Daarmee konden we nuance aanbrengen in het beeld van de tuinbouw. In gesprek gaan hielp. Het voorkwam bijvoorbeeld dat de opening van de Floriade in 2002 verstoord werd door demonstranten.”

Bollentelers om
“Er waren twee sectoren waar het geloof in het nut van registratie niet meteen aansloeg: de bloembollenteelt en de boomteelt. MPS-ABC is voor buitenteelten niet moeilijker dan voor teelten onder glas. Maar de overtuiging ontbrak gewoon, al waren er zeker ook wel bollen- en boomtelers die direct instapten”, vertelt Vis.

“Bij bloemen- en plantentelers effenden de veilingen de weg voor MPS. Die zagen dat de markt erom vroeg. Door de veilingen gingen de bollentelers uiteindelijk ook overstag. Er werd namelijk steeds meer in Nederland gebroeid. In plaats van droge bloembollen exporteerde Nederland bolbloemen. De broeiers volgden de lijn van de veiling. De bollentelers volgden. We merkten dat telers elkaar inspireerden. Als de een met minder middel toe kon, wilde de ander dat ook. Al was het alleen maar vanwege de kosten. Gewasbeschermingsmiddelen kosten meer dan jenever.”

Registreren is nu ook in de bollenteelt gebruikelijk. In de eerste helft van 2019 steeg het areaal met MPS-ABC-gecertificeerde bloembollen met zo’n 2.000 hectare naar circa 10.500 hectare. Dit zijn 280 kwekerijen.

Gevestigde naam  
Hak: “MPS is een gevestigde naam op het gebied van milieucertificering. Door de tijd heen hebben we gemerkt dat klanten daadwerkelijk naar de certificaten gaan vragen. Het blijkt te lonen om op MPS-milieucertificering in te zetten. Naast MPS-ABC zijn we ook gestart met MPS-GAP wat ook eisen aan bedrijfsprocessen stelt. Dit heeft ons erg geholpen met de organisatiestructuur en dat is misschien nog wel de grootste plus voor ons bedrijf.”

Gemotiveerd van binnenuit
Intrinsieke motivatie vindt Hak belangrijk. “Bewustzijn moet ook weer geen bottleneck gaan vormen. Plezier in het telen en liefde voor de planten staat voorop, dan is onnodig middelengebruik een logisch gevolg. Sinds 2012 zijn we dus ook MPS-GAP- en MPS-SQ-gecertificeerd. MPS-GAP wordt vaak gevraagd door onze exporteurs. MPS-SQ is wat minder gevraagd door klanten, maar het is voor ons prettig om te weten dat we de arbeidsomstandigheden voor onze tien medewerkers en één werkende leerling (BBL’er) goed geregeld hebben.”

Het was niet omdat vader en zoon Van Veen ‘zo’n groen hartje hadden’ dat Van Veen Gerbera zich 25 jaar geleden als eerste aansloot bij MPS. Aad van Veen: “We wilden vooral vergelijken, zien of we het beter deden dan anderen.”

Het ging er fanatiek aan toe, die eerste jaren. Er ontstond al gauw een excursiegroepje van collega’s die meededen aan MPS. “We kwamen wekelijks bij elkaar op de tuin om de mestgift en het gewasbeschermingsmiddelengebruik te vergelijken. We leerden ons bedrijf daardoor beter kennen en leerden hoe we ziekten en plagen het meest efficiënt konden bestrijden. En we konden er een plus mee halen op de klok.”

“We wilden vooral vergelijken, zien of we het beter deden dan anderen”

Veel stappen verder
Van de 1,5 hectare in Rijswijk in 1995 groeide Van Veen Gerbera naar 9,2 hectare verdeeld over twee locaties in De Lier.

“We zijn nooit meer gestopt met MPS, het zit zo in ons systeem. Registratie loslaten is geen optie. We zijn inmiddels heel veel stappen verder dan 25 jaar geleden. Naast MPS-A voeren we MPS-GAP, MPS-SQ, GRASP en MPS-ProductProof. We willen aan grote retailklanten leveren. Die hanteren lijsten met middelen die ze niet in de gerbera’s willen terugvinden. Vier keer per jaar worden op ons bedrijf bladmonsters genomen om ons middelengebruik te controleren. De uitslag zit in een databank bij MPS, die klanten kunnen raadplegen.”

Handel binnen halen
“We kunnen niet meer zonder MPS-registratie. De wetgeving is strenger. De handel eist het. Met MPS-ProductProof kunnen we ons opnieuw onderscheiden als bedrijf dat zijn zaakjes op orde heeft. Daar halen we bepaalde handel mee binnen. We hebben er ook voor onze bedrijfsvoering profijt van. We krijgen meer inzicht in wat we doen. En het is niet zo gigantisch veel werk, zolang je het registreren niet laat versloffen. Inhalen, dat is irritant.”

Faxrol tot aan de deur uitgerold

De eerste registraties en certificering was een groot succes. Binnen een maand waren er al vierhonderd aanmeldingen. Het inleveren van de formulieren gebeurde per post, via het brieflokaal en per fax. Dat was heel modern voor die tijd. Het succes was overweldigend. Na het eerste inleverweekend was de faxrol tot aan de deur uitgerold. Dat was nog niet eens alles, het geheugenlampje knipperde – er waren nog meer formulieren binnengekomen!  – Harold Beek